EMS Leeromgeving · Inhoud · Hoofdstuk 14 · §14.7 · English version

§14.7 GNSS-jamming

Open §14.7 in de academy

Simpel gezegd

GPS-jamming verdrinkt het zwakke satellietsignaal in ruis. De ontvanger merkt dat hij geen positie meer heeft — het is lastig, maar je weet tenminste dat er iets mis is.

In de praktijk

Sinds 2022 is er boven het Oostzeegebied en rond Kaliningrad grootschalige GPS-storing, die aan Rusland wordt toegeschreven en ook burgerluchtvaart raakt. Vliegers schakelen dan over op andere navigatiemiddelen; militaire eenheden trainen bewust om zonder GPS te werken.

Jamming verdrinkt het GNSS-signaal in ruis — de navigatie-tegenhanger van noise jamming tegen radar (§ 11.3). Het doel is denial: de ontvanger verliest zijn lock en kan geen positie of tijd meer bepalen. De vormen:

TypeWerkingKenmerk
Breedbandruisruis over de hele band (bijv. heel L1)simpel, betrouwbaar; raakt C/A, P(Y), M en Galileo tegelijk
Smalband / CWenergie op één frequentievermogensefficiënt, maar door filtering te onderdrukken
Chirp / sweptsnel over de band vegende toonde "personal privacy device"; goedkoop en wijdverbreid
Matched-spectrumruis vormgegeven als de codebandmaximale J/S per watt; geavanceerder
Pulsedkorte krachtige pulsenkan tussen ontvanger-integraties door slaan

De effecten lopen op met de J/S-verhouding: eerst neemt de nauwkeurigheid af en vallen er satellieten weg, dan breekt de positie-fix, en uiteindelijk verdwijnt ook de tijd. Net als bij radar bestaat er een burn-through-afstand (§ 12.1.3): dicht genoeg bij de jammer is er geen ontvangst, en pas op grotere afstand wint het satellietsignaal het weer.

Operationeel is GNSS-jamming alomtegenwoordig geworden: in conflictgebieden worden hele regio's structureel verstoord, met merkbare gevolgen tot in de burgerluchtvaart toe. Voor de aanvaller is de afweging dezelfde als bij elke jammer (§ 11.2): zenden verraadt je positie en maakt je een doelwit voor home-on-jam wapens (§ 12.1.2) en anti-radiation munitie.