Horen meerdere ontvangers hetzelfde signaal op net iets verschillende momenten, dan kun je uitrekenen waar de zender staat — zoals je uit het verschil tussen bliksem en donder de afstand van onweer schat.
In de praktijkIn Oekraïne lokaliseren beide partijen dronepiloten en radioposten aan hun uitzendingen en beschieten ze daarna met artillerie of drones. Operators zenden daarom kort, gebruiken richtantennes en verplaatsen zich vaak.
Voordat je jamt of misleidt, wil je weten waar de zender staat. Dat begint met direction finding (DF): uit het signaal de richting bepalen. Met meerdere ontvangers op bekende posities kun je verder gaan en de zender geolokaliseren. Twee technieken die vaak samen worden gebruikt:
- TDOA (Time Difference Of Arrival): meerdere ontvangers meten het tijdsverschil waarmee hetzelfde signaal aankomt. Elk tijdsverschil plaatst de zender op een kromme (hyperbool); waar de krommen van meerdere paren elkaar snijden, ligt de zender.
- FDOA (Frequency Difference Of Arrival): bewegende ontvangers (vliegtuigen, satellieten) meten kleine frequentieverschillen door het dopplereffect. Dit voegt extra krommen toe en verscherpt de positie, vooral vanuit de lucht of ruimte.
Tot slot hoort bij comms-EW ook deceptie: imitatieve deceptie (valse berichten injecteren die echt lijken — raakt aan CEMA, §22) en manipulatieve deceptie (je eigen verkeerspatroon manipuleren om de vijandelijke COMINT te misleiden).
Dit hoofdstuk completeert het EW-beeld: ES (§13) is niet alleen radar-ELINT maar ook COMINT met DF en geolocatie; EA (§11) is niet alleen radarjamming maar ook COMJAM. De kernles: effectieve COMJAM is zelden brute kracht — het is de juiste techniek, op de juiste plek in het protocol, vanaf de juiste geometrie, op basis van goede COMINT. En de keerzijde: COMJAM stoort ook je eigen netten (fratricide, §18) — vandaar de JRFL en strakke EMCON-discipline.