Een decoy (schijndoel) verlegt het gevecht van de sensor naar de doelkeuze: bied het wapen iets aan dat échter lijkt dan het echte doel. Waar jamming informatie wist of vervalst, voegt een decoy een compleet, fysiek aanwezig alternatief doel toe. Decoys bestaan voor elk domein — opblaasbare tanks met hoekreflectors en warmtebronnen, scheepsdecoys (chaff/corner reflectors op vlotten), luchtdecoys — en in twee actieve hoofdvormen voor zelfbescherming van vliegtuigen, hieronder uitgewerkt.
Het ontwerpprincipe is steeds hetzelfde: de decoy moet in de meetdimensies van de dreiging (RCS § 5.5, doppler, IR-signatuur, positie) aantrekkelijker scoren dan het platform — en het platform moet tegelijk zijn eigen signatuur drukken (§ 11.10). Een seeker kiest immers gewoon het beste doel dat hij ziet.
Towed decoy
Een towed decoy wordt aan een kabel van tientallen tot honderden meters achter het vliegtuig gesleept. Aan boord van de decoy zit een DRFM-gestuurde zender (§ 11.4.7); het "brein" zit in het vliegtuig en stuurt via de (glasvezel)kabel — vandaar de gangbare term fibre-optic towed decoy.
Waarom slepen? Omdat het de fundamentele zwakte van de self-protection jammer oplost: een SPJ zit óp het doel. Elke deceptie die vanaf het platform zelf wordt gezonden, komt uit dezelfde hoek als het platform — en een wapen met home-on-jam (§ 12.1.2) of goede angle-track vliegt dan alsnog raak. De towed decoy verplaatst de zender fysiek weg van het te beschermen object:
- De decoy zendt sterkere, mooiere "echo's" dan het vliegtuig reflecteert → seekers en trackers kiezen de decoy;
- de hoekfout tussen decoy en vliegtuig is op seeker-afstand groot genoeg dat de raket bij de decoy detoneert — honderden meters achter het vliegtuig;
- home-on-jam wordt zinloos: ook dan vliegt het wapen naar de kabel, niet naar de cockpit.
Beperkingen: de decoy begrenst de manoeuvreerbaarheid (kabel!), is per stuk verbruiksmateriaal bij harde manoeuvres of treffers, dekt vooral de achterste hemisfeer, en moet zijn vermogen en golfvormen wel uit het moederplatform blijven krijgen. Bekende voorbeelden in de open literatuur: de AN/ALE-50 en de glasvezelgestuurde ALE-55.
Expendable Active Decoy
Een expendable active decoy (EAD) is een wegwerp-jammertje in het formaat van een flare-patroon: uitgeworpen uit de countermeasures-dispenser, met eigen batterij, ontvanger en DRFM-zender. Gedurende zijn korte leven (seconden tot tientallen seconden, vallend of geremd aan een parachute/rotortje) gedraagt hij zich als een geloofwaardig radardoel: hij ontvangt de pulsen van de dreigingsradar en zendt versterkte, gemanipuleerde kopieën terug.
Vergelijking met zijn passieve neef (chaff, § 11.7) en zijn gesleepte broer:
| Chaff | Expendable active decoy | Towed decoy | |
|---|---|---|---|
| Werking | passieve reflectie | actieve heruitzending (DRFM) | actieve heruitzending (DRFM) |
| Doppler | remt direct af → verdacht (§ 11.7.2) | kan elke gewenste doppler zenden | volgt het vliegtuig |
| Duur | seconden – minuten (wolk) | seconden – tientallen seconden | zolang gesleept |
| Aantal | tientallen patronen | meerdere patronen | 1–2 per missie |
| Sterkte | goedkoop, beproefd | verslaat doppler-discriminatie | continue bescherming |
De kracht van de EAD zit precies waar chaff faalt: een pulse-doppler radar of moderne seeker filtert chaff er op snelheid uit (§ 11.7.2), maar een EAD zendt zijn doppler en kan dus een kinematisch perfect vliegtuig naspelen — desnoods één dat geleidelijk van het echte platform "wegbreekt" om de track mee te nemen (een uitbestede RGPO/VGPO). Maritieme varianten (actieve off-board decoys op vlotten of drones) doen hetzelfde tegen zeedoelraketten.
Inzet is een kwestie van timing en combinatie: EAD's worden typisch gelanceerd op RWR/MAWS-waarschuwing (H13), gecombineerd met een manoeuvre en eventueel chaff — de seeker krijgt in dezelfde seconde een beter doel aangeboden én verliest het echte uit zijn gates.